Trochę historii

Lecznictwo uzdrowiskowe pod Równicą

Tradycje uzdrowiskowe Ustronia sięgają końca XVIII w. Dzięki doskonałym uwarunkowaniom klimatycznym i miejscowym zasobom tworzyw leczniczych, głównym kierunkiem leczenia były choroby układu oddechowego, choroby reumatyczne i choroby stawowo-mięśniowe, stany wyczerpania, rekonwalescencja po przebytych chorobach i urazach.

W drugiej połowie XVIII w., po zbudowaniu huty żelaza, wykorzystywano rozżarzony żużel wielkopiecowy do sporządzania kąpieli. Praktyka była powiązana z obserwacją poczynioną przez hutników, którzy stosując kąpiel pierwotnie w celach higienicznych, odkrywali pozytywne oddziaływanie na zdrowie. Można sądzić, że substancje rozpuszczalne przechodziły z żużla do kąpieli oddziaływując podobnie jak kąpiele mineralne.
Wzrastające powodzenie tych kąpieli zachęciło właściciela zakładów hutniczych, księcia cieszyńskiego Albrechta Kazimierza, do wybudowania w latach 1802-1804 Domu Zdrojowego z łazienkami. Budynek zachował się do czasów obecnych. Znajduje się w nim Hotel „Ustroń”.
W związku z wyczerpaniem się złóż rudy i zanikaniem produkcji hutniczej, następował sukcesywny spadek frekwencji kuracjuszy w uzdrowisku. Wygaszenie w 1897 r. wielkiego pieca i tym samym brak dostaw żużlu do kąpieli był powodem przystąpienia do długo odkładanej budowy zakładu kąpielowego i Domu Zdrojowego przy obecnej ulicy Mickiewicza. Podjęcie prac ponagliło odkrycie w okolicy bogatych złóż borowiny. Zakład oddany jednak został w 1901 r. i pełnił swoją funkcje przez 90 lat, a budynki z tego okresu istnieją niemalże w niezmienionym kształcie zewnętrznym do dzisiaj. W okresie międzywojennym wzrosła ilość letników i kuracjuszy przybywających do Ustronia. Wpłynęła na to również rozbudowa i uatrakcyjnienie miejscowości. Dokonano wówczas elektryfikacji, oświetlenia ulic, wykonano deptaki spacerowe wzdłuż Wisły, a w latach 30. wybudowano basen kąpielowy i drogę na Równicę.
W latach 1945-46 obiekty majątku trwałego Uzdrowiska zostały przejęte przez ubezpieczalnię społeczną.
W 1953 r. zakład kąpielowy został przejęty przez nowo powołane wówczas do życia Państwowe Przedsiębiorstwo Uzdrowiskowe w Jastrzębiu Zdroju. Jednakowoż podjęta wkrótce decyzja o budowie kopalń Rybnicko-Jastrzębskiego Okręgu Węglowego pociągnęła za sobą likwidację lecznictwa uzdrowiskowego w Jastrzębiu Zdroju, co z kolei było powodem odtworzenia uzdrowiska w Ustroniu.

Wg ówczesnych założeń, w dzielnicy Ustronia, Zawodziu miano wybudować Szpital Reumatologiczny, Sanatorium Uzdrowiskowe oraz 28 domów leczniczo-rehabilitacyjnych. W wyniku sukcesywnej budowy zrealizowano i oddano do użytku:

• 1973 r. - Sanatorium Uzdrowiskowe „Róża”
• 1975 r. - Śląski Szpital Reumatologiczny, który stał się referencyjnym ośrodkiem w zakresie reumatologii i chorób układu ruchu.
• 1976 r. - Sanatorium Uzdrowiskowe „Wilga”
• 1977 r. - Sanatorium Uzdrowiskowe „Malwa”
• 1977 r. - Dom Wczasowo-Leczniczy „Złocień”
• 1986 r. - Sanatorium Uzdrowiskowe Przedsiębiorstwa Państwowego „Uzdrowisko Ustroń” w Ustroniu. W dyspozycji Sanatorium jest 800 miejsc w oddziałach rehabilitacji kardiologicznej, reumatologii i rehabilitacji narządu ruchu, rehabilitacji neurologicznej i chorób układu oddechowego. Przyjmuje rocznie 11 000 kuracjuszy, jest wyspecjalizowane w leczeniu i rehabilitacji:
  
  • chorób narządu ruchu, w tym chorób reumatycznych, schorzeń kręgosłupa, stanów pourazowych,
  • chorób układu krążenia - choroby niedokrwiennej serca, choroby nadciśnieniowej, stanów po zawale mięśnia sercowego,
  • chorób dróg oddechowych - przewlekłego zapalenia oskrzeli, pylic, astmy
• 1990 r. - Uruchomienie wydziału zamiejscowego Górnośląskiego Centrum Rehabilitacji „Repty”
• 1991 r. - Sanatorium Uzdrowiskowe „Elektron”, które powstało w wyniku przekształcenia domu wczasowo-rehabilitacyjnego.
• 1991 r. - oddanie do użytku pierwszego segmentu obecnego Zakładu Przyrodoleczniczego, posiadającego kubaturę ponad
  85 tys. m3. Zakład posiada najnowocześniejsze rozwiązania z zakresu architektury, wyposażenia i balneotechniki.
  
  Dysponuje m.in.:
  
  • sześcioma salami do kinezyterapii o łącznej pow. ponad 1500 m2,
  • działem hydroterapii wannowej z 50. wannami do kąpieli solankowych, wirowych, galwanicznych, kwasowęglowych i masażu podwodnego,
  • działem zawijań borowinowych, posiadającym 28 stanowisk do zawijań i kąpieli borowinowych,
  • 4. basenami napełnianymi 3,5-4% solanką naturalną, stanowiącymi niezwykle skuteczny zespół w leczeniu i rehabilitacji chorób układu ruchu, w szczególności w stanach pourazowych,
  • ponadto dostępne są pomieszczenia do inhalacji lekowych i solankowych oraz pełny zakres elektro- i światłolecznictwa.
  Leczeniu chorób układu krążenia, a w szczególności rehabilitacji pozawałowej i po zabiegach kardiochirurgicznych służą wyodrębnione stanowiska do treningu kardiologicznego, prowadzonego z użyciem najnowocześniejszego sprzętu monitorującego.
• 1995 r. - Oddanie do eksploatacji wcześniej wykonanych odwiertów solankowych U-3 i U-3A.
• 1995 r. - Uruchomienie działów hydroterapii łącznie z basenami rehabilitacyjnymi w Zakładzie Przyrodoleczniczym oraz Przychodni Uzdrowiskowej świadczącej usługi dla pacjentów korzystających z Uzdrowiskowego Zakładu Przyrodoleczniczego w trybie ambulatoryjnym. Jednocześnie oddano do użytku laboratorium analityczne, pracownie diagnostyczne, pracownię densytometryczną oraz z zakresu kardiologii pracownię prób wysiłkowych, zaburzeń rytmu serca i ultrasonografii.
  

W dalszych latach w zasadzie zakończono budowę poszczególnych części Uzdrowiskowego Zakładu Przyrodoleczniczego i tym samym proces przenoszenia Uzdrowiska z Jastrzębia Zdroju do Ustronia można uznać za zakończony.


Wymienione grupy chorobowe również i współcześnie stanowią główne wskazania do leczenia uzdrowiskowego w Ustroniu.
Dokonujące się zmiany profilu chorobowości naszego społeczeństwa wymogły konieczność dostosowania obiektów, urządzeń i wiedzy personelu fachowego do obecnych wymogów. Współczesne lecznictwo uzdrowiskowe charakteryzuje się intensywnym stosowaniem metod rehabilitacyjnych, a z uwagi na znaczny koszt procedur leczniczych, dawny typ kuracjuszy uzdrowiskowych zdaje się przechodzić do historii

Głównymi wskazaniami leczniczymi dla Ustronia są:

• choroby naczyń krwionośnych i serca,
• choroby zapalne i zwyrodnieniowe układu kostno-mięśniowego,
• skutki urazów,
• a ponadto, zgodnie z tradycją i doświadczeniem, choroby układu oddechowego
   

Gwarancją rozwoju uzdrowiska są tworzywa lecznicze. Pozyskiwana z własnych odwiertów solanka chlorkowo-sodowo-wapniowa, bromkowo-jodkowo-żelazista o mineralizacji 13%, czyli zawierająca 130 g składników stałych w jednym litrze, stanowi cenny surowiec przydatny w leczeniu chorób i dysfunkcji układu ruchu oraz chorób dróg oddechowych. Solanki ustrońskie zawierają przeciętnie w jednym litrze około 7-13,5 mg jodków (norma wynosi 1 mg), 300 - 400 mg bromków (norma wynosi 5 mg), do 15 mg żelaza oraz śladowe ilości takich pierwiastków jak: bor, cynk, miedź, nikiel, glin, molibden. Solanki te są stosowane w formie kąpieli wannowych i basenowych.

Drugim tworzywem naturalnym są borowiny pozyskiwane z własnej kopalni Przedsiębiorstwa Państwowego „Uzdrowisko Ustroń”.